Wyspy Alandzkie

Landskapet Åland Wyspy Alandzkie
Flaga Wysp Alandzkich Godło Wysp Alandzkich
Hymn: Ålänningens sång (Pieśń o Alandczykach)
Państwo	Finlandia
Język urzędowy	Szwedzki
Stolica	Mariehamn
Ustrój polityczny	Republika parlamentarna
Status terytorium	Prowincja autonomiczna
Zależne od	Finlandii
Gubernator	Peter Lindbäck¹
Szef rządu	Premier Viveka Eriksson (2007-)
Powierzchnia  • całkowita	1 527 km²
Liczba ludności (2006)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	-. na świecie 26 766[1] 3,8 osób/km² 17,2² osób/km²
Jednostka monetarna	Euro (EUR)
Nadanie autonomii	przez Finlandię 1921
Religia dominująca	Luteranizm (88,5%[2])
Strefa czasowa	UTC +2 - zima UTC +3 - lato
Kod ISO 3166	AX
Domena internetowa	.ax[3]
Kod samochodowy	AX
Kod telefoniczny	+ 358
¹ Gubernator jest przedstawicielem rządu fińskiego, nie ma wpływu na autonomiczny parlament Wysp Alandzkich. ² Pierwsza liczba odnosi się do całego państwa, druga tylko do części lądowej.

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.

Łączna powierzchnia archipelagu liczącego 6,5 tys. wysp wynosi 1527 km², a największa wyspa Aland – 650 km². Liczba ludności wynosi 26,2 tys. (2001). Około 100 wysp jest zamieszkanych, głównie przez ludność pochodzenia szwedzkiego, którzy stanowią 90 % mieszkańców wysp. Ludność zajmuje się głównie rybołówstwem, hodowlą bydła i uprawą roli. Jedynym miastem i zarazem stolicą jest szw. Mariehamn (fiń. Maarianhamina).

Na Wyspach Alandzkich występuje całkowity zakaz manewrów wojskowych oraz zakaz przelotów samolotów lotnictwa wojskowego - obszar Wysp Alandzkich jest strefą zdemilitaryzowaną.

[edytuj] Ustrój polityczny

Wyspy Alandzkie na podstawie Aktu o Samorządzie Wysp Alandzkich z 28 grudnia 1951 roku są republiką parlamentarną będącą terytorium autonomicznym Finlandii. Wyspy Alandzkie posiadają własny parlament, zwany Lagting składający się z 30 posłów wybranych w głosowaniu demokratycznym. Odpowiedzialny przed nim jest rząd (Landskapsregering) składający się z sześciu ministrów (Edukacji i Kultury, Finansów, Spraw Socjalnych i Środowiska, Administracji i Współpracy z Unią Europejską, Przemysłu i Handlu oraz Komunikacji), na którego czele stoi premier (lantråd), którym dziś, od wyborów w 2007 roku jest Viveka Eriksson. Archipelag ma też jednego posła w Eduskuncie i jednego delegata Radzie Nordyckiej (od 1970). Są także członkiem Unii Europejskiej w ramach Finlandii. W polityce zagranicznej Wyspy Alandzkie są całkowicie uzależnione od rządu fińskiego, którego reprezentantem jest gubernator, obecnie Peter Lindbäck sprawuje tę funkcję.

[edytuj] Główne partie polityczne i ich poparcie

Wyspy Alandzkie posiadają system wielopartyjny z klasycznym podziałem na lewicę, prawicę i centrum. Ostatnie wybory odbyły się 21 października 2007 roku. Wygrała je Partia Liberalna, uzyskała jednak tylko 1/3 miejsc w parlamencie. Wśród nich istnieją partie mające poglądy separatystyczne, chcące odłączyć się od Republiki Fińskiej.

[edytuj] Wyniki

Zobacz więcej w osobnym artykule: Wybory parlamentarne na Wyspach Alandzkich w 2007 roku.

[edytuj] Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Gminy Wysp Alandzkich.

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Galeria

Promy pomiędzy Finlandią, Szwecją i Estonią zawijają do portów na wyspach Alandzkich

Östra Hamnen – Wschodni Port dla żaglówek i żaglowców

Sjökvarteret na wschodniej stronie Mariehamn

Żaglowiec Pommern po zachodniej stronie Mariehamn i motorowa łódź wyczynowa

Wzgórze Knutsbodaberget

Kanał Lemströms i ruchomy most nad nim

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• kraje nordyckie
• Morze Alandzkie

p • d • e

Państwa Europy

Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Kosowo¹  Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne	Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania)
Państwo nieuznawane na arenie międzynarodowej	Naddniestrze (Mołdawia)
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw)	Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia)
¹ Republika Kosowa jest uznawana przez 46 ze 192 państw członkowskich ONZ, 21 z 27 UE i 21 z 26 NATO, w tym Polskę.

 

p • d • e

Podział administracyjny Finlandii

Prowincje Finlandii (fiń. läänit, szw. län): Finlandia Południowa • Finlandia Wschodnia • Finlandia Zachodnia • Laponia • Oulu • Wyspy Alandzkie
Regiony Finlandii • Podregiony Finlandii • Gminy Finlandii • Historyczne prowincje Finlandii